Batı’da meditasyon kelimesi, ciddi tefekkürde yoğunlaşmış bir zihin durumu anlamına gelir. Meditasyon kelimesinin Latince kökü olan mediri, “iyileştirmek” anlamına gelir. Sorunun nedenini anlamaya çalışarak ve onu çözmenin bir yolunu bularak, yani hangi karşı önlemlerin alınacağını bilerek, zihnin sıkıntılarını, incinmiş egoyu iyileştirme çabasıdır. Bu şekilde meditasyon yapmak, bir anlayış durumuna derinleştirmektir.
Doğu’da meditasyon hiç düşünmemek değil, zihni manevi bir ideale sabitlemek, onunla bir olmak veya düşünce sürecini onun bilincinde eritmek anlamına gelir. Zen’e göre meditasyon herhangi bir kavram içermez, içsel sessizliğin farkındalığıdır. Meditasyon üç adımın birleşimidir: Pratyahara veya soyutlama veya zihnin duyu nesnelerinden çekilmesi veya dikkatin onların hafızasına verilmesi; Dharana veya konsantrasyon; ve Dhyana veya tefekkür. Bununla birlikte, bir düşünce süreci değil, idealle birlik hissinin özümsenmesidir.
İçsel sessizliğin farkındalığı, elde edilmesi kolay bir şey değildir. Meditasyon, amacı olmayan bir donukluk veya uyuklama hali ile karıştırılabilir. Meditasyon yapmak güzelce otururken iyice dinlenmek anlamına gelmez ve manevi özlem olmadan sessizlik üretken değildir. Öte yandan, çok azı net bir şekilde düşünme kapasitesine sahiptir ve çok fazla zihinsel egzersiz gerginliğe ve kafa karışıklığına yol açabilir.
Bhakti Yoga’da meditasyon, ilgili bir mantranın zihinsel tekrarı ile birlikte seçilmiş bir tanrının imgesinin görselleştirilmesidir. Vedantin için bu, Upanişadlardan veya benzer kutsal kitaplardan seçilmiş ayetlerin anlamı üzerine tefekkür etmektir. Katolikler için, “Cennette olan Babamız” veya “Selam olsun Meryem, lütuf dolu” gibi mantralara dayanan tespih demektir. Onlar için meditasyon aynı zamanda cemaat ile bir olduktan ve sessiz bir yere çekildikten sonra İsa’ya yakın hissetmekten ibarettir.
Hindular için, bir mantranın tespihli veya tespihsiz, ruhsal birlik duygusuyla tekrar edilmesi, meditasyondur. Yaygın bir Budist meditasyonu mantraları tekrar etmekten oluşur: Buddham Sharanam Gachchhami, Sangham Sharanam Gachchami (Buda’yı, doğru yolu ve topluluğumun refahını hatırlamaya devam ediyorum). Tibetliler meditasyonlarını Om mani padme hum (Ben Om’um, kalbimin nilüferindeki mücevher) mantrasına dayandırırlar. Müslümanlar için meditasyona zikir veya Allah’ın Kur’an’dan seçilmiş isimlerinin genellikle tespihle tekrar edilmesi denir. Pratyahara’da bir teknik olan nefesi hissetmek, Zen meditasyonunda (Zen kelimesi dhyana veya meditasyondan türemiştir) tekrar tekrar 1’den 20’ye veya daha fazlasına kadar sayma egzersizidir.